PAY PAÇAK/ Zeki ORDU

4

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

PAY PAÇAK

Kelimeler kimliğimizdir. Nasıl ki resmi kimliğimiz bizim nereye ait olduğumuzu gösteriyor kelimelerimiz de öyle. Bazen yan yana iki ilçe hatta köy aynı şeyi farklı telaffuzlarla dile getirebiliyor. Bazen de kilometrelerce ötelerde, bizimle aynı kelimeleri kullanan yerleşim yerleri olabiliyor. Bu zaviyeden bakıldığında lisanımız kimliğimiz olabiliyor.

Bu yazının başlığı olan kelime, Okçulu köyüne ait. Köyümüz Ordu’nun Perşembe ilçesine 20 km uzaklıkta deniz sahilinde.

İnsanların birbirleriyle anlaşması, konuşma yoluyla olmaktadır. Konuşma kelimelerden teşekkül eder. Ve insanlar kelimeleri kadar konuşabilir.

Ülkenin her yerinde ortak kelimeler vardır. Ekmek gibi, su gibi. Bazen bölgeye has kelimelerimiz vardır. Dağ gibi, göl gibi, deniz gibi…

Bazı kelimeler ise dar alana sıkışıp çok şey ifade eder. Yazının başlığında olan kelime gibi. Bu yazımızda “Pay paçak” kelimesi üzerinde duracağız.

Aslında, “pay” kelimesini bilmeyenimiz yoktur. Yani bir nevi adil bir taksimin adıdır pay. Bir şeyi pay etmek; mevcutlar arasında dağıtmaktır. Bu dağıtım kanuni zorlamalar yoksa eşit olur. Pay paçak ifadesi bir nevi paydan mülhem üretilmiş ama nizami olmayan bir dağıtım olduğu gibi kısmi olarak “talan” anlamına da gelir.

Sadece talan mı? Değil elbet. Bazen var olan şeyi hiç kullanılmayacak hale gelmesidir. Bazen de payların kimseye yaramaması veya yâr olmaması anlamında da olur.

Yeri, malı, parayı, mirası veya herhangi bir varlığı kimseye yaramayacak hale getirilmesidir. Bazen kaba kuvvet ve zorlamayla bu hale gelebilen şeyler de olabilir. “Hazır yerleri pay paçak ettiler, malları mülkleri pay paçak oldu, ne kadar varlığı varsa pay paçak oldu” ifadeleri kalanların hiç işe yaramaması anlamına gelir. “Pay paçak” edilmek, heba edilmiş bir servet veya varlıktır. Her bir bölümünün kimsenin işine yaramaz hale gelmiş olmasıdır.

Kelimenin hayata girmesi, belki kimsenin işine yaramamış pay ile olmuş olabilir. Pay paçak kavramında orantısız bir dağılım ve işe yaramaz hale gelmiş “varlık”lar vardır. Bazen, hesapsız şekilde elden çıkan mallar için de kullanılır. “O kadar malı pay paçak ettiler” denir bu gibi hallere.

Bazen zarar verme ifadesidir. “Falancanın evini pay paçak ettiler” şeklindeki bir cümle “Evi yerle bir ettiler, darmadağın ettiler, kullanılmaz hale getirdiler” anlamında da kullanılır.

Kısaca “Pay paçak”  bütünün zarar görmesidir.

Bir bütünü elde tutmak kolay mı? Şayet kıymeti bilinmezse ülke bile pay paçak olabilir. Bir zamanlar olduğu gibi.