Bir Efsanenin Ölümü: Metalsan (1973-2026)

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

TBDD (Terme Birlik ve Dayanışma Derneği) Başkanı Zekai Altunpala umutlarla, halkın dayanışması, birliği ve beraberliği ile temelleri atılan  bir fabrikanın hikayesini sosyal medya hesabından kaleme almış.

Bizlerde okuyup neler olmuş, zaman bu fabrika için nasıl işlemiş bir anlayalım bakalım.

🏭 BİR EFSANENİN ÖLÜMÜ: TERME METALSAN (1973 – 2026)

27 Nisan 2026 /.Sayı 845.

1960 yılların sonu..

27 mayıs ihtilali sonrasında AP, Süleyman Demirel’in başbakanlığında iktidar olur.

Süleyman Demirel’in Barajlar kralı ,yollar fatihi ünvanını aldığı yıllardır. Terme kasaba havasından çıkıp İlçe havasına bürünmeye, büyümeye odaklanır.

Terme de, Dünyanın ikinci büyük KAVAK ormanlığı vardır..

Bu Orman varlığından faydalanmak isteyen Termeli Şehir eşrafı ve siyasetçiler Terme’ye

yatırım için neler yapılabilir tartışıyor..

Orman ürünlerinden nasıl faydalanırız,ne kurabiliriz tartışması içinde…

Belki bugün unutuldu ama

o zamanlar KİBRİT en önemli ateş,ateşleme kaynağımız.

Kibrit fabrikası mı kuralım!?..

Kağıt fabrikası mı kuralım!?..

Bu tartışmalar yaşanırken

Ekonomisi büyük ölçüde fındığa bağlı olan Giresun da 1970 yılında Aksu Kâğıt Fabrikası kurulur.

Bu tartışmalar içinde yıllar geçer.

12 mart muhtırası yaşanır.

Başbakan Süleyman Demirel İktidardan düşer.

Yıllar, Karaoğlan efsanesinin hızlı olduğu Yıllar.

Toprak işleyenin,Su kullananın felsefesinin hakim olacağı izlenimi veren yıllar..

Halk sermayesinin teşvik edildiği yıllar..

Bu rüzgarla, bundan tam 53 yıl önce 1973 yılında Samsun Bakır İzabe Fabrikasının da etkisiyle Terme Bakır sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi kurulur.Amacı Bakır mamulleri üreten Fabrika kurmaktır.

İlk kurucuları 45 kişidir.

1 numaralı hissedar Avukat Ali Acartürk olur.

Şirketin merkezi Terme dir..

Şirketin ödenmiş sermayesi 1.362.500 TL.dir.

Bu sermeye,Değeri 2.500 TL.den 545 adet hamile yazılı hisse senedinden ibarettir .

Üç Sıfır mercedes parası toplanır.O zaman son model Mercedes 450 bin TL.dir.(Bugün ortalama 24 milyon TL. Dir).

Şirketi temsile İdare meclisi Başkanı Süleyman Özcan, Başkan Vekili Yüksel Taşçıoğlu ve Muhasip üye Mete Berk”in temsil yetkilerini kullanmak için yetkilendirilmiştir.

Bu vesile ile Şehir Eşrafının önde gelenlerinin bu işe el atması ve hissedar olması ile Terme halkı ellerindeki sermayelerini ,Sermayesi olmayan Tarım gelirini,

Elindeki hayvanını ya da Ailesinin Altın,ziynet birikmini Şirkete Sermaye olarak koyar..

İlk 45 kurucu kişi, 1 ila 100 hisse ile hissedar olurlar ..

Bir kişi tek başına 100 hisse alır!..

Evci Beldesi sınırları içinde Evci Merasının bir bölümü Terme Bakır Sanayi ve Ticaret A.Ş ne tahsis edilir.

Umutlar büyüktür.

Öyleki;.Şirket O dönemde aynı vasıflar ile kurulu ve halen faaliyette olan Sarkuysanın alamadığı teşvik belgesini alır..

O yıllar,Siyasi,ekonomik olarak çalkantılı yıllar.

Kıbrıs savaşı yapılmış,

Toplum Sağ ve sol olarak kutuplaştırılmış,sağın solun birbirini kırdığı yıllar..

Sürekli İktidarın değiştiği yıllar..

Bu doğrultuda Terme Bakır Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi kör topal yapılanmaya, Fabrikayı kurup faaliyete geçirmeye çalışır..

Öyle kı;zaman gelir havlu atar..

SÜLEYMAN DEMİREL yeniden Hükümet kurar..

Turgut Özal her şeyden sorumlu Müsteşar olur..

Meşhur 24 Ocak Ekonomik kararları alınır.

Şirket pes eder..

Bir Karadeniz gezisi sırasında Turgut Özal Fabrikayı ziyaret eder.

Turgut Özal yeni bir yol haritası çizilmesini Telkin eder.

Bu nedenle Şirketin Ünvanı Terme Metal Sanayi ve Anonim şirketi olarak değişir ve iştigal konusu ALÜMİNYUM olur..

Şirketin de Fen-iş Holdinge dahil edilmesini tavsiye eder Turgut Özal..

1983 de Fabrika üretim aşamasına gelir..

Hazırlıklar yapılır,Yapılan genel kurul ile % 51 Çoğunluk Fen-iş e geçer.

Ortaklık yapısı,

TSKB,Samsun Özel İdare,

Terme Belediyesi,Evci Belediyesi ve Halkın sermayesi de % 49 olur..

Yönetim Fen-iş e geçer geçmez Fabrika hızla üretime geçer.

Kendi alanın da kaliteli ve aranılan imalat-üretim yapar, İhracat yapar.

Bazen 2 bazen 3 vardiya olarak 180,200 eleman istihdam eder.

Bölgenin umudu olur..

Onlarca insanın,ailenin iş, aş kapısı olur..

Nakliyesi,lojistiği ile Termeye destek olur..

İkmal malzemeleri alımı ve yemekhane ihtiyacı ile Terme Ticaret hayatına katkı sağlar..

Öyle ki; Kullandığı Sanayi suyu nedeniyle Evci Belediyesine büyük katkı sağlar,

Personel Maaşlarının ödenmesi için kurtarıcı olur.

Yıllar içinde Terme Metalsan dönem dönem sıkıntılar yaşar..

Zaman zaman üretim artırılır,ek istihdam yapılır.

Bir dönem Gelir Ana holding Fen-iş Zor duruma girer.

Üretim Zaman zaman aksar..

Ve nihayet Terme Metal

Fen-iş bünyesinde ekonomik sorunlarla boğuşarak üretime ara verir..

Daha sonrasında Fabrika kapanır.

Fabrika kaderine terkedilir.

Çeşitli kez Fabrikanın açılması için girişimler yapılır..

Ne yazık ki Fen-iş Ekonomik sorunları çözemez..

Fabrika sahipsiz kalır..

Ve 2026 ya gelindiğinde Fabrika borçlarına karşın icra kanalı ile 72 milyon TL ye satılır..

Terme için Efsane olan TERME METALSAN ÖLÜR..

Ölümü de Hazin olur..😥😥

53 yıllık bir rüya sona erer..

Şu serzenişlere Kulak veren ne yazık ki çıkmadı!..

Basına yansıyan Serzenişler şunlar oldu;

“Terme’nin Evci Beldesi’nde 1973 yılında devlet tarafından kurulan ve 1983 yılında özelleşen Terme Metal Sanayi A.Ş.’ye hisse alarak ortak olan köylüler, fabrikanın ‘zarar ettiği’ gerekçesiyle 38 yıldır kendilerine hiçbir ödeme yapılmadığını iddia etti. Hisse mağduru binlerce kişinin olduğunu belirten köylüler, “Mahkemeye verip, hakkımızı alacağız” dediler.

EŞİMİN BİLEZİKLERİNİ VERDİM

Metal sektöründe faaliyet gösteren Terme Metal Sanayi A.Ş.’ye kurulduğu yıllarda hisse alarak ortak olan köylüler, kendilerine bugüne kadar para ödenmediğini ileri sürdü.

20 yılı aşkın süredir fabrikanın ortağı olan R .Ş, “Evlendiğim yıl eşimin kolundaki bilezikleri ve inşaatlarda biriktirdiğim parayla hisse aldım. Devletin fabrikası olduğu için bize gelip, ‘Ortak olun, geleceğinizi teminat altına alın” dediler. Ben ve benim gibi 3 bine yakın kişi ortak oldu. 1983 yılında fabrika özelleşti. Çeşitli dallarda üretime sahip olan bu fabrika dış ülkelere ihracat yaparak büyük karlara geçti” dedi.

“HAKKINIZI ARAYIN” ÇAĞRISI

Konuyu Başbakanlık Sermaye Piyasası Kurulu’na (SPK) ve dönemin Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’na ilettiğini söyleyen R .Ş., “Zamanın parasıyla tanesi

2 bin 500 TL’den 2 hisse aldım. 2003’te bana gönderilen yazıda 824 hisse sahibi olduğum iletildi. SPK’da dava açma hakkımız olduğunu belirtti. Şimdi bizim binlerce liramızı kim verecek? Ben ve benim gibi kişilerden alacağım imzalarla fabrikayı mahkemeye verip, hakkımızı arayacağız” dedi. Ş., Terme’nin Miliç, Hüseyinmescit, Sakarlı ve Kozluk gibi yerlerde fabrikaya ortak yüzlerce kişinin olduğunu belirterek, herkesi hakkını aramaya davet etti.

BİR ÇAY BİLE İÇMEDİM

Verdiği paralarla fabrikanın temelinin atıldığını söyleyen 88 yaşındaki Z. Ş. ise, “Arsaları ve birikimlerimi satarak fabrikaya ortak oldum. O zamanın parasıyla 10 bin TL vererek hisse aldım. Yaşlı olduğum için hakkımızı arayamıyoruz. Fabrikadan da para gönderilmiyor. Ortada kaldık” dedi.

70 yaşındaki A. A. ise, bugüne kadar fabrikada bir bardak çay bile içmediğini söyledi. Çocuk ve torunlarına iş sahası oluşsun diye böyle bir fabrikaya ortak olduğunu ifade eden A., “Fabrika zarar etti diye bize para vermiyorlar. Oysa 3 vardiya işçi çalışıyor, bu paralar nereye gidiyor” dedi.

ŞİRKET DARBOĞAZA SÜRÜKLENDİ

Terme Metal Sanayi ve Ticaret A.Ş. Yönetim Kurulu Başkan Vekili Yavuz Şit ise, konuyla ilgili 2003 yılında kendilerine verilen bir dilekçeye, “1999 yılında yaşanan ve genel hayata müessir olan deprem felaketleri, Kasım 2000 ve Şubat 2001 krizlerinin ülke ekonomisindeki ağır tahribatı nedeniyle şirketimiz finansal darboğaza sürüklenmiştir. Üretim ve istihdam kaybına uğrayan şirketimiz taahhütlerini yerine getirememiştir. Şirketimiz mayıs 2001’de sipariş yokluğu nedeniyle üretim faaliyetini tatil etmiştir” diye cevap verdi.

Fabrikanın ortağı köylüler ise, şirketin halen 3 vardiya olarak işçi çalıştırdığını ve kar ettiğini ileri sürdü.”

Bu söylemler ne yazık ki;Fabrikanın yeniden üretime geçmesine yeterli olamadı.

Günümüzde Fabrika sahasının da içinde olduğu yaklaşık 2 milyon m2lik alan KARMA ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ İLAN EDİLDİ.

Arsa tahsisleri başladı..

Şimdi bu bölgede bir başka Sanayi oluşumu başlayacak.

İnşallah bu sefer Terme’linin Sanayi, istihdam iş aş Rüyası,çabası gerçekleşir..

Anadolu’da bu tür girişimlerin bir çoğu hayatını idame ettiremediler..

Ya Siyasi,ekonomik nedenlerle…

Ya da Yönetim zafiyetleri nedeniyle..

Bu nedenle de Türkiye de buna benzer olumsuz örnekler Çok ortaklı müesseleri,girişimleri yaşatamıyor,Tasarruf-Sermaye birikimleri başarılı olamıyor..

Türk Sanayi ve İstihdam girişimlerimizin başarılı olması dileği ile…

▪︎TBDD (Terme Birlik ve Dayanışma Derneği) Başkanı;

Zekai Altunpala