“2 Nisan Dünya Otizm Farkındalık Günü”

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

“2 Nisan Dünya Otizm Farkındalık Günü”

2 Nisan, Birleşmiş Milletler tarafından otizm konusunda farkındalık yaratmak ve otizm ile ilgili sorunlara çözüm bulmak amacıyla “Dünya Otizm Farkındalık Günü” olarak ilan edilmiştir.  2 Nisan’da başlayan “Otizm Farkındalık Ayı” çerçevesinde dünyada otizmle ilgili araştırmaların teşvik edilmesi, bu konudaki farkındalığın artırılması ile erken teşhis ve tedavinin yaygınlaştırılması hedeflenmiştir.

Otizm Nedir?

Otizm, belirtileri yaşamın ilk üç yılı içinde ortaya çıkan nörogelişimsel bir bozukluktur. Otizm, kelime anlamı olarak “kendine dönük” demektir. Çocukluk otizmi, yaygın gelişimsel bozukluk, atipik otizm, asperger sendromu gibi isimlendirmeleri olan hastalık grubu otizm spektrum bozuklarını oluşturur. Otizm, sosyal ilişkide yetersizlik, iletişimde (sözel ya da sözel olmayan) eksiklik, tekrarlayıcı davranış ve ilgilerin olmasıyla karakterize bir bozukluktur.

Otizm Spektrum Bozukluğunun belirtileri yaşamın ilk üç yılında ortaya çıkmaya başlar. Her coğrafyada ve her sosyoekonomik düzeyde görülebilmektedir. Otizm spektrum bozukluğu ismi aynı olsa bile her çocukta farklı belirtilerle görülebilir.

Otizmin Sebebi ve Sıklığı Nedir?

Sebebi kesin olarak bilinmemekle birlikte daha çok genetik nedenli gelişimsel bir bozukluk olarak kabul edilmektedir. Her coğrafyada ve her sosyoekonomik düzeyde görülebilmektedir. Erkeklerde kızlardan 3-4 kat daha fazla görüldüğü bilinmektedir.

Otizm sıklığı;

• 2025 CDC verisine göre 31 de 1 olarak görülmektedir.
• 2020 yılında ülkemizde yapılan çalışmaya göre 117 de 1 olarak görülmektedir.

Otizmin Tedavisi Var Mıdır?

Unutulmamalıdır ki Otizm, ne kadar erken yaşta tanınır ve uygun bir şekilde yönlendirilirse, tedavisinde o kadar olumlu sonuçlar alınan bir bozukluktur.

En etkili tedavi yöntemi otizme yönelik özel eğitimdir. Otizmin tedavisine özel ilaç ya da aşı yoktur, ilaç tedavisi çoğunlukla otizme eşlik eden hırçınlık, aşırı hareketlilik, depresyon, yoğun takıntılar ve tekrarlayıcı hareketler için kullanılmaktadır. Otizm ismi aynı olsa bile her çocukta farklı belirtilerle görülebilir, her çocuğun klinik görünümü, tedavisi ve ilerleyişi aynı olmaz.

Otizm Spektrum Bozukluğunun (OSB) bugün için kabul edilen en önemli tedavi aracı otizmde etkinliği kanıtlanmış özel eğitim modelleridir.

Otizm Spektrum Bozukluğunun Uyarıcı Belirtileri

• Adıyla seslenildiğinde bakmaması
• Sanki duymuyormuş gibi davranması
• Etrafındaki insanlara ilgi göstermemesi
• Aile üyelerine veya bakım veren kişilere karşı ilgisiz kalması
• Göz teması kurmaması ya da çok kısa süreli kurması
• Kendisine bakıldığında veya gülümsendiğinde karşılık vermemesi
• İşaret parmağını kullanarak ilgisini çeken nesneleri göstermemesi
• Yalnız başına oynamayı tercih etmesi ve diğer çocuklarla oynamaması
• Parmakla bir şey gösterildiğinde dönüp bakmaması
• 16 aylık olduğunda anlamlı tek kelimeler söyleyememesi
• Takıntılı ve tekrarlayıcı davranışlar göstermesi
  (elleri kanat çırpar gibi sallama, kendi etrafında veya eşyaların etrafında dönme, oyuncakları simetrik şekilde dizme vb.)

Sağlık Bakanlığınca Yapılan Çalışmalar

“Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Bireylere Yönelik II. Ulusal Eylem Planı (2023–2030)”, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı koordinatörlüğünde hazırlanmış ve 2 Nisan  2023 tarihinde kamuoyu ile paylaşılarak yürürlüğe girmiştir.

Ulusal Otizm Eylem Planı ve Ulusal Ruh Sağlığı Eylem Planı kapsamında erken tanı, tedavi ve müdahale zincirinin oluşturulması amacıyla Otizm Spektrum Bozukluğu Tarama ve Takip Programı geliştirilmiştir.

Bu program kapsamında:

·         Çocuk ve ergen ruh sağlığı uzmanları tarafından aile hekimleri ve aile sağlığı çalışanlarına eğitimler verilmektedir.

·         Aile hekimleri tarafından 18–36 ay arası çocuklara tarama yapılmaktadır.

·         Riskli görülen çocuklar koordinasyon ekipleri aracılığıyla çocuk ve ergen ruh sağlığı uzmanlarına yönlendirilmekte ve takip edilmektedir.

Ayrıca, Bakanlığımız Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü bünyesinde kurulan Sağlıklı Hayat Merkezlerinde çocuk gelişimciler, psikologlar ve sosyal çalışmacılar tarafından ücretsiz danışmanlık hizmetleri sunulmaktadır.

Bu merkezlerde sunulan hizmetlerin temel amacı; bireysel ve toplumsal düzeyde koruyucu ve önleyici ruh sağlığı çalışmalarını yürütmek, tanı ve tedavi gerektiren bireyleri uygun uzman ya da kurumlara yönlendirmek ve takip etmektir.

Otizm tanısı alan çocuklar ve ailelerini de kapsayan bu hizmet modeli içinde;

·         değerlendirme,

·         yönlendirme,

·         psikoeğitim,

·         sosyal hizmet müdahaleleri

·         ve grup çalışmaları gerçekleştirilebilmektedir.