Fındık Hasadında File Kullanımı, Yabancı Ot Yönetimi ve Doğal Malçlama./ Ahmet Cemal CAN Ziraat Yüksek Mühendisi.

1

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Fındık Hasadında File Kullanımı, Yabancı Ot Yönetimi ve Doğal Malçlama.

Toprağa, Üreticiye ve Geleceğe Karşı Sorumluluğumuz.

Özet:

Karadeniz Bölgesi’nde son yıllarda fındık hasadında file kullanımının yaygınlaşması, işçilik maliyetlerini azaltması ve hasat verimliliğini artırması bakımından önemli bir gelişmedir.

Ancak bu olumlu gelişmenin yanında, filelerin rahat serilebilmesi amacıyla yabancı otların kimyasal herbisitlerle tamamen yok edilmesi de hızla yaygınlaşmaktadır.

Bu durum kısa vadede kolaylık sağlıyor gibi görünse de uzun vadede toprağın fiziksel, kimyasal ve biyolojik yapısını bozmakta; organik maddeyi azaltmakta, erozyonu artırmakta ve üretim maliyetlerini yükseltmektedir.

Buna karşılık bilimsel çalışmalar, yabancı otların biçilerek bahçede doğal malç olarak bırakılmasının hem toprak sağlığını hem de üretici ekonomisini destekleyen sürdürülebilir bir yöntem olduğunu göstermektedir. Özellikle fındık bahçelerinde herbisitle çıplak toprak oluşturmanın; su kaybını, yüzey akışını ve sediment taşınımını artırdığı, buna karşılık ot örtüsü ve malç uygulamalarının toprağın yapısını iyileştirdiği ve erozyonu azalttığı ortaya konmuştur.

1. Giriş:

Tarım tarihi boyunca teknoloji, insan emeğini azaltmak için geliştirilmiştir. Ancak her yeni teknoloji, beraberinde yeni sorumluluklar da getirmiştir. Fındık hasadında kullanılan file sistemi bunun en güzel örneklerinden biridir. Eskiden otlar biçiliyor, insanlar toprağın üzerinde yürüyerek fındığı topluyordu. Bugün ise file seriliyor. Fakat fileyi serebilmek için birçok bahçede önce herbisit uygulanıyor. Toprak tamamen çıplak bırakılıyor.

Asıl soru artık şudur: File mi toprağa uyacak, yoksa toprağı mı fileye uyduracağız? Bu soru yalnızca bir tarım tekniği değildir. Bu aynı zamanda; toprak yönetimi, çevre yönetimi, ekonomi, gelecek nesiller ve insanın yeryüzündeki emanet sorumluluğu ile ilgilidir.

2. Toprak Neden Çıplak Bırakılmamalıdır?

Doğada çıplak toprak yoktur. Boş bırakılan her toprak, kısa sürede bitkiler tarafından örtülür. Çünkü yaratılış sistemi toprağı koruyacak şekilde kurulmuştur. Bitkiler yalnızca ot değildir. Onlar; güneşten gelen enerjiyi toprağa taşırlar, kökleriyle toprağı gevşetirler, mikroorganizmaları beslerler, karbonu depolarlar, yağmur damlasının şiddetini azaltırlar. FAO da koruyucu tarımın temel ilkelerinden birinin toprağın sürekli organik örtü ile korunması olduğunu vurgular. Bitki örtüsü ve malç; buharlaşmayı azaltır, suyun toprağa sızmasını artırır, besin maddelerini geri kazandırır ve yabancı ot baskısını doğal yollarla azaltabilir.

3. Kimyasal Herbisit Gerçekten Ekonomik midir?

İlk bakışta evet. Çünkü: işçilik azalır, bahçe temiz görünür, file kolay serilir. Fakat tarım ekonomisi yalnızca bugünkü masraf değildir. Gerçek maliyet; beş yıl, on yıl, yirmi yıl sonra ortaya çıkar. Herbisit uygulanan bahçelerde zamanla: organik madde azalır, toprak sertleşir, su tutma kapasitesi düşer, yağışla birlikte besin maddeleri taşınır, gübre ihtiyacı artar. Hazelnut (fındık) bahçelerinde yapılan deneysel araştırmalar, herbisit uygulanan parsellerde organik madde ve suya dayanıklı agregaların azaldığını; toprak sıkışmasının, yüzey akışının ve erozyonun arttığını göstermektedir. Buna karşılık ot örtüsü ve malç uygulanan alanlarda toprak yapısı korunmuş ve sediment kayıpları belirgin şekilde azalmıştır.

4. Biçilen Ot Aslında Gübredir.

Çiftçilerin önemli bir kısmı biçilen otu “atık” olarak görmektedir. Oysa doğa onu atık olarak görmez. Doğa onu yeniden toprağa kazandırır. Biçilen ot; humusa dönüşür, azot kazandırır, karbon depolar, solucanları besler, mantar faaliyetini artırır. Dünya genelinde meyve bahçelerini kapsayan meta-analizler, örtü bitkileri ve organik materyal uygulamalarının toprak organik karbonunu ve toplam azotu anlamlı düzeyde artırdığını göstermektedir.

5. Fındık Bahçesinde En Doğru Sistem Bilimsel verilere göre sürdürülebilir model şöyledir:

İlkbaharda doğal ot örtüsü gelişir. – Hasattan 2–3 hafta önce otlar biçilir. – Biçilen materyal bahçede bırakılır. – File bunun üzerine serilir. – Hasattan sonra malç ayrışarak toprağı besler. Bu sistem; herbisit ihtiyacını kaldırr, su kaybını düşürür, erozyonu azaltır, organik maddeyi artırır, uzun vadede gübre ihtiyacını azaltır.

6. Ekonomi ile Ekoloji Aynı Taraftadır.

Eskiden şöyle düşünülürdü: “Çevreyi korumak pahalıdır.” Bugün bilim bunun tersini söylüyor. Toprak sağlığını koruyan uygulamalar aynı zamanda üretim ekonomisini de güçlendirir. Malç uygulamalarının yüzey akışını, sediment ve kimyasal taşınımını azaltırken maliyet etkin bir koruma yöntemi olduğu gösterilmiştir. Gerçek servet yalnızca bankadaki para değildir. Toprağın organik maddesi de servettir. Her yıl kaybedilen bir santimetre üst toprak, para ile kolayca geri getirilemez.

7. Emanete Sadakat Kur’an’da insan, yeryüzünün sahibi olarak değil, emanetçisi olarak tanımlanır.

Bu nedenle tarımsal kararlarımız yalnızca ekonomik hesaplarla değil, gelecek nesillerin hakkını gözeten bir sorumluluk anlayışıyla da değerlendirilmelidir. Toprağı daha verimli, daha canlı ve daha üretken bırakmak; hem bilimsel hem de ahlaki bir görevdir. Bugün kolaylık adına yapılan yanlış uygulamalar, yarının üreticisine daha fakir topraklar bırakmamalıdır.

Sonuç:

Fındık hasadında file kullanımı doğru bir teknolojidir. Ancak bu teknolojiyi desteklemek adına toprağı kimyasal herbisitlerle çıplaklaştırmak sürdürülebilir olmadığı gibi doğru bir uygulama da değildir. Bilimsel veriler açıkça göstermektedir ki en doğru sistem; otu öldürmek değil, otu yönetmektir. En doğru yöntem; biçmek, yerinde bırakmak, toprağı beslemek, ekosistemi korumaktır. Çünkü güçlü fındık bahçeleri yalnızca fındık üreten bahçeler değildir. Onlar aynı zamanda; su üreten, karbon depolayan, canlıları yaşatan, gelecek nesillere umut bırakan ekosistemlerdir. İnsan da bu ekosistemin sahibi değil; onu korumakla yükümlü emanetçisidir.

Kaynakça: (Seçilmiş)

 Dugan, I., Pereira, P., Barceló, D., vd. (2022). Agriculture management and seasonal impact on soil properties, water, sediment and chemicals transport in a hazelnut orchard. Science of the Total Environment, 839, 156346.

 Food and Agriculture Organization of the United Nations. Soil Organic Cover – Conservation Agriculture. Toprağın sürekli bitki örtüsü ve organik malç ile korunmasının temel koruyucu tarım ilkelerinden biri olduğu belirtilmektedir.

 Haring, S., Gaudin, A. C. M., Hanson, B. D. (2024). Functionally diverse cover crops support ecological weed management in orchard cropping systems. Renewable Agriculture and Food Systems.

 Telak, L. J., Dugan, I., & Bogunovic, I. (2021). Soil Management and Slope Impacts on Soil Properties, Hydrological Response, and Erosion in Hazelnut Orchard. Soil Systems, 5(1), 5.

 Wang, ve ark. (2022). Organic carbon and nitrogen accumulation in orchard soil with organic fertilization and cover crop management: A global meta-analysis. Science of the Total Environment.